محمد پارسی، خبرنگار و فعال رسانهای، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت:
«باورش سخت است، اما طبق آمار رسمی وزارت بهداشت، ۳۵ درصد مرگ و میرها در ایران به دلیل سوءتغذیه است؛ یعنی هر سال حدود ۱۲۰ هزار نفر در ثروتمندترین جغرافیای جهان قربانی فقر غذایی میشوند!»
اما آیا این ادعا بر مبنای دادههای واقعی است؟
منشأ اظهارنظر
بررسی اکومتر نشان میدهد که منبع این ادعا سخنان احمد اسماعیلزاده، مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، در همایش روز جهانی غذا بوده است.
او گفته بود:
«سالانه حدود ۴۰۰ تا ۴۴۰ هزار مرگ در کشور رخ میدهد که حدود ۳۵ درصد آن مرتبط با تغذیه است.»
اما نکته مهم آن است که وی در این سخنرانی از سوءتغذیه صحبت نکرده، بلکه از تغذیه نامناسب شامل مصرف کم غلات کامل، فیبر، اسیدهای چرب مفید و افزایش چاقی و اضافهوزن سخن گفته است.
آمار رسمی مرگ و میر در کشور
طبق اعلام مرکز رصد جمعیت سازمان ثبت احوال در سال ۱۴۰۳، مجموع فوتهای ثبتشده در ایران ۴۵۸ هزار و ۸۴۸ نفر بوده است؛ که از این تعداد ۵۴.۹ درصد مرد و ۴۵.۱ درصد زن بودهاند.
علل اصلی مرگ در ایران
بر اساس گزارشهای رسمی وزارت بهداشت:
| علت مرگ | تعداد تقریبی (نفر) | سهم از کل مرگها (%) |
|---|---|---|
| بیماریهای قلبیـعروقی | ۱۶۰٬۰۰۰ | ۴۳٪ |
| سکته مغزی | ۱۳۵٬۰۰۰ | — |
| سرطانها | ۷۸٬۰۰۰ | ۱۶٪ |
| بیماریهای تنفسی و دیابت | — | ۸٪ |
| حوادث و صدمات | — | ۱۰٪ |
| سایر علل (از جمله مشکلات مادرزادی و تغذیهای) | — | ۸٪ |
در این میان، سهم بیماریهای مرتبط با «وضعیت تغذیهای» کمتر از ۸ درصد از کل مرگها است و تنها حدود ۱ درصد مرگها مستقیماً به سوءتغذیه نسبت داده میشود. تفاوت «سوءتغذیه» و «تغذیه ناسالم»
-
سوءتغذیه (Malnutrition) معمولاً به کمبود دریافت انرژی، پروتئین، ویتامینها و مواد معدنی ناشی از فقر یا گرسنگی اشاره دارد.
-
تغذیه ناسالم (Unhealthy Diet) اما شامل مصرف زیاد قند، چربی و نمک و کمبود مواد مغذی مفید است که منجر به بیماریهای غیرواگیر مانند دیابت، چاقی، سکته قلبی و سرطان میشود.
بنابراین آمار ۳۵ درصد مرگ مرتبط با تغذیه، به تغذیه ناسالم مربوط است، نه به سوءتغذیه فقرمحور.
وضعیت سوءتغذیه در ایران
بر اساس گزارشهای وزارت بهداشت و پایشهای ملی:
-
نرخ سوءتغذیه در ایران پایینتر از میانگین جهانی است.
-
اما در استانهایی مانند سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی و هرمزگان، همچنان مواردی از کموزنی، کوتاهقدی و کمخونی مشاهده میشود.
جمعبندی اکومتر
ادعای مطرحشده مبنی بر اینکه ۳۵ درصد مرگ و میرها در ایران ناشی از سوءتغذیه است، نادرست است.
آمار رسمی وزارت بهداشت نشان میدهد که این عدد مربوط به مرگهای مرتبط با تغذیه و سبک زندگی نامناسب است، نه سوءتغذیه ناشی از فقر غذایی.
برآوردها حاکی از آن است که کمتر از یک درصد از مرگهای کشور مستقیماً به سوءتغذیه ارتباط دارد.
