قیمت واقعی بنزین 2 هزار تومان است

۱۹ آبان، حسین صمصامی در مناظره خبرگزاری دانشجو گفت:

«هزینه حمل بنزین لیتری ۸۰۰ و هزینه جایگاه‌داری ۶۵۰ تومان است. یعنی کل هزینه دولت زیر ۲ هزار تومان است و دولت بابت بنزین هیچ هزینه‌ای نمی‌دهد چون آن را با نفت تهاتر می‌کند.»

وضعیت مصرف، واردات و قاچاق

بر اساس آمار رسمی تا پایان ۱۴۰۳:

• مصرف روزانه بنزین: ۱۲۵ تا ۱۴۹ میلیون لیتر

• سرانه مصرف سالانه: ۳۶۹ لیتر (۶۰٪ بالاتر از میانگین جهانی)

• واردات: ۱۱ میلیون لیتر بنزین و ۲.۵ میلیون لیتر گازوئیل در روز

• قاچاق سوخت: حدود ۲۰ میلیون لیتر در روز

منابع: Global Economy، آمار وزارت نفت، شرکت ملی پالایش و پخش

زنجیره تولید و توزیع بنزین

زنجیره تأمین بنزین شامل پنج مرحله است:

1. استخراج نفت خام

2. انتقال نفت به پالایشگاه

3. پالایش و تبدیل به بنزین

4. انتقال بنزین به انبارها و جایگاه‌ها

5. فروش در جایگاه‌ها

هر بخش دارای هزینه مستقل است و بخشی از این هزینه‌ها توسط دولت و بخشی توسط شرکت‌های خصوصی و نیمه‌دولتی پرداخت می‌شود.

کارمزدهای رسمی انتقال و جایگاه‌داری

طبق داده‌های رسمی وزارت نفت:

• کارمزد انتقال بنزین از ۱۰۰ تومان در ۱۳۹۷ به ۷۰۰ تومان در ۱۴۰۳ رسیده.

• کارمزد جایگاه‌داری برای ۱۴۰۴ = ۶۵۳ تومان در هر لیتر.

جمع دو کارمزد: حدود ۱۳۵۰ تومان به‌ازای هر لیتر
یعنی اگر دولت بنزین را ۱۵۰۰ تومان بفروشد، سود خالص فقط حدود ۱۵۰ تومان است؛ بدون محاسبه هزینه تولید، خوراک، سرمایه‌گذاری و تجهیزات.

هزینه واقعی تولید بنزین (از چاه تا باک)

بر اساس گزارش مشترک «سولوشن» و «تدبیر انرژی» (آبان ۱۴۰۳):

ترکیب خوراک بنزین:

• ۴۱٪ میعانات گازی

• ۵۹٪ نفت خام

با نرخ ارز مرکز مبادله (~۷۰ هزار تومان):

• هزینه واقعی تولید: ۱۴ هزار تومان با احتساب سهم بین‌نسلی

• هزینه بدون سهم بین‌نسلی: ۹۱۰۰ تومان

جزئیات هزینه (به سنت برای هر لیتر)

قیمت واقعی بنزین در پالایشگاه

از سال ۱۳۸۶ قیمت نفت خام در داخل بر اساس قیمت جهانی محاسبه می‌شود.

طبق داده‌های منتشرشده در کدال:

• قیمت تمام‌شده هر لیتر بنزین در پالایشگاه اصفهان: ۲۷٬۹۲۳ تومان

• قیمت فروش به دولت: ۳۲٬۰۳۳ تومان

این ارقام، هزینه واقعی تولید را چند برابر عدد «۲۰۰۰ تومان» نشان می‌دهد.

ابعاد اقتصادی و اجتماعی

• تنها بخشی از جامعه از بنزین یارانه‌ای استفاده می‌کند؛ بنابراین یارانه گسترده، فاقد عدالت توزیعی است.

• قیمت پایین، قاچاق را تشدید می‌کند.

• ادامه وضعیت فعلی، فشار سنگین بر بودجه عمومی ایجاد می‌کند.

• رایگان بودن بنزین یا ارزان‌فروشی آن با اصول اقتصادی و عدالت اجتماعی سازگار نیست.

جمع‌بندی

بررسی داده‌های رسمی نشان می‌دهد هزینه واقعی تولید، پالایش، انتقال و عرضه بنزین چندین برابر رقم ۲ هزار تومان است. تهاتر نفت با بنزین تنها بخشی از جریان مالی را پوشش می‌دهد و جایگزین هزینه واقعی تولید نیست. در قیمت فعلی ۱۵۰۰ تومانی، دولت برای هر لیتر بنزین یارانه قابل‌توجهی پرداخت می‌کند. بنابراین ادعای مطرح‌شده درباره «قیمت واقعی ۲ هزار تومانی» نادرست ارزیابی می‌شود.