صادرات شیرخشک اصلی‌ترین عامل گرانی قیمت شیرخام در بازار است

به گزارش اکومتر، علی احسان ظفری مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های لبنی روز دوشنبه 24 آذر ماه در گفتگو با باشگاه خبرنگاران  مدعی شده بود که افزایش قیمت شیرخام بدلیل شیوع بیماری تب برفکی بهانه ای بیش نیست و علت اصلی افزایش قیمت شیرخام ناشی از صادرات شیرخشک بدلیل جذابیت صادرات ناشی از رشد قیمت دلار است.

اکومتر برای بررسی صحت و سقم این ادعا به آمار‌های گمرک و همچنین انجمن صنایع لبنی ایران درباره صادرات این کالا پرداخته است.

در سال ‌های 1403 و 1404 چه میزان شیرخشک صادر شده است؟

بررسی‌های اکومتر از آمار‌های گمرک نشان از آن دارد که در سال 1403 حدود 172 هزار و341 تن شیرخشک صنعتی به ارزش 412 میلیون و 955 هزار دلار از کشور صادر شده است. در کنار آن ، در 8 ماهه سال جاری هم حدود 127 هزار و 503 تن شیرخشک صنعتی به ارزش 238 میلیون و428 هزار دلار از صادر شده است.

با توجه به داده‌های رسمی گمرک، ارزش هر تن شیرخشک صادراتی در سال 1403 حدود 2396 دلار و در هشت ماهه سال جاری 1870 دلار بوده است.

بررسی صادرات شیرخشک در 5 ماهه نخست سال‌های 1403 و 1404

آخرین گزارش انجمن صنایع لبنی ایران که برگرفته از آمار‌های گمرک است، نشان از آن دارد که در 5 ماهه نخست سال 1403، حدود 57 هزار و 74 تن شیرخشک به ارزش 148میلیون و 800 هزار  دلار به بازار‌های خارجی صادر شده است.

این در حالی است که در 5 ماهه نخست امسال میزان تناژ و همچنین ارزش صادراتی شیرخشک نسبت به مدت زمان مشابه خود با سال قبل رشد نسبتاً قابل توجهی داشته است.

بر اساس گزارش این انجمن در مدت زمان مذکور در سال1404، حدود 81 هزار و 646 تن شیرخشک به ارزش 152 میلیون دلار و 400 هزار دلار شیرخشک صادر شده که نشان از رشد 43 درصدی در وزن و همچنین 2.4 درصدی در ارزش دارد.

با این تفاسیر در سال 1403 ارزش هر تن شیرخشک صادراتی 2607 دلار و در سال جاری  حدود 1867 دلار است.

چه مقدار از شیرخشک ایران به کشور‌های همسایه صادر می‌شود؟

بررسی‌های گزارش گمرک نشان از آن دارد که در 8 ماهه سال 1404 حدود 88 هزار تن به ارزش 162 میلیون و 800 هزار دلار از شیرخشک صادراتی ایران به 11 کشور همسایه صادر می‌شود. این اعداد نشان از آن دارد که حدود 74 درصد وزنی و 73.5 درصدی ارزش شیرخشک‌های صادراتی به کشور‌های مجاور و هم مرز با ایران صادر می‌شود

کشور‌های پاکستان و عراق هر یک با 61 میلیون دلار و روسیه با 36 هزار دلار به ترتیب بیشترین و کمترین واردات شیرخشک صنعتی از ایران را داشته‌اند.

قیمت شیرخشک در کشور‌های همسایه چقدر است؟

بر اساس برخی گزارش‌ها در سال 2024، قیمت وارداتی شیر خشک حدود ۲٫4 تا ۳٫9 دلار آمریکا به ازای هر کیلوگرم بوده است.

علاوه بر این، قیمت وارداتی شیر خشک بدون چربی در عراق هم حدود  ۲٫۴ دلار آمریکا به ازای هر کیلوگرم بوده است. برخی منابع تجاری همچنین قیمت صادرات شیر خشک از ایران به عراق در حدود ۲٫۳ تا ۲٫۶ دلار ذکر می‌کنند.

همچنین قیمت واردات شیر خشک کامل (شیر خشکِ پرچرب) در دیگر بازار‌ها مانند افغانستان و پاکستان حدود ۳٫۲ دلار به ازای هر کیلوگرم است  داده تفکیکی دقیق افغانستان و پاکستان به‌صورت رسمی در مقایسه با ترکیه و عراق کمتر منتشر می‌شود، اما معمولاً مشابه نرخ جهانی/منطقه‌ای است.

در نهایت قیمت عرضه عمده شیر خشک (مثلاً شیر خشک ۱٫۵ درصد چربی) در آذربایجان بسته به نوع و برند متفاوت است، ولی نمونه‌ای از قیمت عمده حدود ۳٬۲۳۰ آذربایجان منات برای کیسه‌های ۲۵ کیلویی در بازار گزارش شده که معادل حدود حدود ۳٫۲ دلار به ازای هرکیلوگرم با نرخ تبدیل تقریبی می‌تواند باشد.

گفتنی است که که کشور‌های مذکور در زمره بیشترین واردکنندگان شیرخشک از ایران قرار دارند.

با توجه به توضیحات ارائه شده، قیمت دلاری شیر خشک صادراتی ایرانی در سال جاری نسبت به سال گذشته کاهش داشته است، اما به دلیل افزایش نرخ ارز در کشور( نرخ بازار آزاد،  70 هزار تومان آذر 1403  به 129 هزارتومان در آذر 1404) همچنان جذابیت صادراتی برای این محصول وجود دارد.

اما باید به این نکته توجه کرد که قیمت شیر در سال جاری چندین مرتبه افزایش یافته است، قیمت شیرخام برای دومین مرتبه در سال جاری افزایش پیدا کرد. ابتدای سال قیمت مصوب شیر خام از کیلویی 18 هزار تومان به 23 هزار تومان تغییر کرد و حالا با افزایش 28 درصدی به 29 هزار و 500 تومان می‌رسد، اما مطابق با نامه  انجمن صنایع لبنی ایران به رئیس جمهور، هیچ دامداری به قیمت کمتر از هر کیلوگرم ۳۵ هزارتومان شیر خام به کارخانجات تحویل نمی‌ دهد و مبلغ فوق را بهای تمام شده دامداری خود می‌داند.

از سوی دیگر، دامداران مصرانه دارند نرخ شیر خام باید چیزی فراتر از نرخ 29 هزار و 500 تومانی باشد. استدلال اول آنها به شیوع تب برفک ارتباط پیدا می‌کند. اتفاقی که ادعا می‌شود باعث کاهش 10 درصدی حجم تولید شیر شده و باید در تعیین نرخ شیر خام تاثیر داشته باشد.

همچنین افزایش قیمت شیر خام، از سوی دامدار و کارخانه‌های لبنی به دلایل دیگری هم ارتباط داده می‌شود. بالا رفتن دستمزد‌ها و افزایش نرخ حمل و نقل فقط بخشی از توجیه‌های مرتبط با گرانی لبنیات عنوان می‌شود.

این نکته را باید در نظر گرفته که صادرات شیر خشک به‌زعم شرکت‌های تولیدکننده لبنیات راهکاری برای جبران فاصله قیمت واقعی و قیمت دستوری است و حالا به‌نظر می‌رسد دولت برای مهار افسار قیمت‌ها قصد استفاده از اهرم فشار جدیدی دارد.

چراکه افزایش قیمت لبنیات با واکنش معاون اول رئیس‌جمهور در جلسه ستاد تنظیم بازار همراه شده است. محمدرضا عارف گفته برای کاهش قیمت لبنیات پیشنهاد شده صادرات شیر خشک را ممنوع کنیم و اگر قیمت‌ها از سوی کارخانه‌های لبنیات تقلیل پیدا نکند این حداقل اقدام لازم خواهد بود.

بنابراین با توجه به داده‌های مذکور می‌توان ادعای علی احسان ظفری مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های مبنی بر  تاثیر افزایش صادرات شیرخشک به دلیل دلیل جذابیت نوسان نرخ ارز بر گرانی قیمت شیرخام را غیرقابل اثبات ارزیابی کرد.

چرا که در سال جاری هیچ پژوهشی در خصوص سهم عوامل مختلف در قیمت‌گذاری شیر صورت نگرفته است، در واقع سهم افزایش نرخ نهاده‌های دامی و کمبود آن، دستمزد، بیمه، بیماری تب برفکی و کاهش میزان تولید شیر و همچنین جذابیت صادراتی شیر خشک جداگانه محاسبه نشده است.

انتهای پیام/