ادعای مطرحشده
سعید جلیلی در سخنانی گفت:
«برخی میگویند اگر روسها گیاهخوار هم باشند، ۱۱ میلیارد دلار مصرف نمیکنند! درحالیکه ما داریم از واقعیت صحبت میکنیم.»
این ادعا پیشتر نیز در جریان انتخابات ریاستجمهوری تکرار شده بود و با واکنش کارشناسان و فعالان اقتصادی روبهرو شد.
حسین سلاحورزی، رئیس پیشین اتاق بازرگانی ایران، در پاسخ نوشت:
«کل واردات صیفیجات روسیه از دنیا فقط حدود ۱.۶ میلیارد دلار است.»
پایگاه خبری اصلاحات نیز یادآور شده بود که روسیه حتی پیش از جنگ اوکراین، وارداتی بیش از ۳.۵ میلیارد دلار در حوزه صیفیجات نداشته است.
دادههای تجارت جهانی
بر اساس آمار پایگاه رسمی WITS (World Integrated Trade Solution)، روسیه در سال ۲۰۲۱ حدود ۲۹۳.۵ میلیارد دلار کالا وارد و ۴۹۲.۳ میلیارد دلار صادر کرده است.
در میان اقلام وارداتی:
-
محصولات گیاهی (Vegetable section، کدهای HS 06 تا 15): ۱۴.۴ میلیارد دلار واردات
-
محصولات غذایی (Food products، کدهای HS 16 تا 24): ۱۲.۱ میلیارد دلار واردات
اما گروه «Vegetable» شامل طیف وسیعی از محصولات است؛ از گل و گیاه و دانههای روغنی گرفته تا صمغها و روغنهای گیاهی — نه فقط صیفیجات.
تعریف صیفیجات در طبقهبندی بینالمللی
کد تعرفه HS07 در نظام بینالمللی تجارت شامل سبزیجات تازه، منجمد و خشک است؛ از جمله:
-
کلم، گلکلم، فلفل، خیار، کاهو، اسفناج
-
نخودفرنگی، ذرت شیرین، هویج، لوبیا سبز
-
گوجهفرنگی خشک، پیاز و سیر خشک
-
سیبزمینی، چغندر، ترب، شلغم، زنجبیل تازه
طبق آمار رسمی منابع روسی در سال ۲۰۲۴، روسیه ۱.۷ میلیون تن سبزیجات و ۶.۲ میلیون تن میوه وارد کرده است.
ارزش واقعی واردات میوه و سبزیجات روسیه
با در نظر گرفتن قیمتهای CIF در بازار اروپا و روسیه:
-
میانگین قیمت سبزیجات: ۹۰۰ تا ۱۲۰۰ دلار به ازای هر تن
-
میانگین قیمت میوهها: ۶۰۰ تا ۸۰۰ دلار به ازای هر تن
بنابراین مجموع ارزش دلاری واردات میوه و سبزیجات روسیه بین ۵.۳ تا ۶.۹ میلیارد دلار برآورد میشود — نه ۱۱ میلیارد دلار.
موانع صادرات صیفیجات از ایران به روسیه
با وجود نزدیکی جغرافیایی و ظرفیتهای اقلیمی، ایران سهم محدودی در بازار صیفیجات روسیه دارد.
دلایل اصلی عبارتاند از:
-
ساختار سنتی کشاورزی و بهرهوری پایین تولید
-
کمبود منابع آبی و خشکسالیهای مکرر
-
ضعف زیرساختهای سردخانه، بستهبندی و حملونقل
-
نبود ثبات در استانداردهای صادراتی و بهداشتی مورد پذیرش روسیه
جمعبندی اکومتر
دادههای رسمی بانک جهانی و سازمان تجارت جهانی نشان میدهد که ارزش واقعی واردات میوه و سبزیجات روسیه حدود ۶ میلیارد دلار است.
بنابراین، ادعای سعید جلیلی درباره «واردات ۱۱ میلیارد دلاری صیفیجات روسیه» گمراهکننده است.
بخش عمده عدد ۱۴ میلیارد دلاری واردات محصولات گیاهی روسیه مربوط به غلات، دانههای روغنی، ادویه و روغنهای گیاهی است — نه صیفیجات خوراکی.
