محمدرضا تاجیک، نماینده کارگران در شورایعالی کار، 29 شهریورماه 1404 گفت: «دستمزد مصوب سال جاری کارگران حتی نیمی از سبد معیشت واقعی خانوار را هم پوشش نمیدهد».
اکومتر در این گزارش با ارزیابی آمار و استاندارد سبد غذایی مطلوب وزارت بهداشت، به بررسی این ادعا میپردازد.
قانون کار و تعیین دستمزد کارگران
تعیین دستمزد کارگران بر اساس ماده 41 قانون کار انجام میشود. طبق این قانون، شورای عالی کار همه ساله موظف است، میزان حداقل مزد کارگران را برای نقاط مختلف کشور و یا صنایع مختلف با توجه به معیارهای ذیل تعیین نماید:
۱ – تعیین حداقل مزد کارگران باتوجهبه درصد تورمی که از طرف بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران اعلام میشود.
۲ – حداقل مزد بدون آن که مشخصات جسمی و روحی کارگران و ویژگیهای کار محول شده را موردتوجه قرار دهد باید بهاندازهای باشد تا زندگی یک خانواده که تعداد متوسط آن توسط مراجع رسمی اعلام میشود را تأمین نماید.
تبصره – کارفرمایان موظفاند که در ازای انجام کار در ساعات تعیین شده قانونی به هیچ کارگری کمتر از حداقل مزد تعیین شده جدید پرداخت ننمایند.
در این قانون دو معیار نرخ تورم و سبد معیشت خانوار بهعنوان معیارهای نهایی محسوب میشود. باتوجهبه اینکه کاهش تورم به معنی کاهش قیمتها نیست و نرخ تورمی که از سوی بانک مرکزی اعلام میشود، لزوماً در زندگی و معیشت کارگران نمیتواند مهم و مؤثر واقع شود، لذا «سبد معیشت یک خانواده» ملاکی واقعیتر و مناسبتر برای تعیین دستمزد کارگران است.
سبد معیشت چیست و چه هدفی دارد؟
سبد معیشت کارگران بهعنوان یک شاخص مهم برای تعیین حداقل دستمزد و بهبود شرایط زندگی کارگران استفاده میشود و به مجموعهای از کالاها و خدمات ضروری اشاره دارد که برای تأمین نیازهای اولیه یک خانواده کارگری در نظر گرفته میشود. این سبد شامل اقلام خوراکی (مانند نان، گوشت، لبنیات، میوه و سبزیها) و غیرخوراکی (مانند مسکن، بهداشت، آموزش، پوشاک و حملونقل) است.
هدف از محاسبه سبد معیشت، تعیین حداقل درآمدی است که یک خانواده کارگری برای پوشش این هزینهها نیاز دارد. این شاخص بهعنوان مبنایی برای تعیین حداقل دستمزد کارگران استفاده میشود و نقش مهمی در بهبود شرایط زندگی آنها ایفا میکند.
آیا حقوق کارگران با سبد معیشت هماهنگی دارد؟
ما برای محاسبه سبد معیشت، ابتدا فهرستی از خوراکیها را بر اساس «سبد غذایی مطلوب» وزارت بهداشت ملاک قرار میدهیم. سپس ارزش ریالی این اقلام بر اساس «گزارش نرخ اقلام خوراکی» مرکز آمار محاسبه و سهم خوراکیها در سبد هزینه خانوار را برآورد میکنیم.
لازم به توضیح است، «سبد غذایی مطلوب» وزارت بهداشت بهگونهای تعیین شدهاند که حداقل نیازهای بدن از نظر انرژی و مواد مغذی تأمین گردد و سلامت افراد حفظ شود.
| کالا | سبد مطلوب
(گرم) |
هزینه تأمین ماهانه (ریال) |
| نان | 290 | 7,943,478
|
| برنج | 70 | 4,082,010
|
| ماکارونی | 25 | 452,657
|
| حبوبات | 30 | 2,240,552
|
| سیبزمینی | 70 | 597,803
|
| میوهها | 200 | 5,256,207
|
| گوشت قرمز | 30 | 6,542,807
|
| گوشت سفید | 60 | 2,164,937
|
| تخممرغ | 40 | 930,354
|
| لبنیات | 300 | 17,590,645
|
| روغنمایع | 35 | 1,047,405
|
| قند و شکر | 30 | 699,130
|
| مجموع هزینهها | 49,547,985 |
بر اساس جدول فوق، هزینه تأمین ماهانه سبد غذایی مطلوب در مردادماه سال 1404، حدود 5 میلیون تومان به ازای هر نفر خواهد بود؛ بنابراین باتوجه بعد خانوار (3.1 نفر)، هزینه تأمین این سبد برای یک خانوار شهری، 15 میلیون و 359 هزار تومان برآورد میشود.
در گام بعدی، هزینههای غیرخوراکی خانوار را باید به سبد معیشت اضافه کنیم. این بخش شامل مخارج اصلی نظیر مسکن و اجارهبها، انرژی و آبونمانها، حملونقل، درمان و سلامت، آموزش و سایر نیازهای ضروری زندگی شهری است. بر اساس گزارش «هزینه و درآمد خانوار شهری و روستایی» مرکز آمار ایران، حدود 23.6 درصد از هزینه یک خانوار شهری در سال مربوط به موادغذایی و 76.4 درصد مربوط به سایر هزینهها است.
بنابراین، اگر هزینه تأمین سبد مطلوب غذایی وزارت بهداشت که حدود 15 میلیون برآورد شده را به عنوان سهم 23.6 درصدی خوراکیها از هزینههای یک خانوارهای شهری در نظر بگیریم، کل سبد معیشت خانوار در مرداد ماه 65 میلیون و 100 هزار تومان براورد میشود.
رقم 65 میلیونی سبد معیشت ی خانوار شهری در شرایطی است که حداقل دستمزد ماهانه یک کارگر متأهل با یک فرزند، ۱۵.۳ میلیون تومان تعیین شده است. بنابراین، دستمزد تنها ۲۳.۵۲٪ از هزینه سبد معیشت را پوشش میدهد.
نتیجهگیری
طبق آمار فوق، دستمزد ماهیانه کارگران تنها 23.52 درصد از هزینه های سبد معیشت را پوشش میدهد. بنابراین ادعای تاجیک مبنی بر اینکه نرخ مصوب دستمزد حتی نیمی از سبد معیشت کارگر را نیز پوشش نمیدهد، درست ارزیابی می شود.
انتهای پیام/
