به گزارش اکومتر، روز شنبه 11 آبان ماه سال 1404، سعید لیلاز، اقتصاددان در برنامه اینترنتی آزاد مدعی شد که قبل از فروپاشی شوروی، تعداد بازنشستگان از تعداد شاغلان بیشتر شد.
بر اساس داده کمیته آمار شوروی، در سال ۱۹۸۷، اتحاد جماهیر شوروی ۵۶.۸ میلیون مستمریبگیر داشت؛ از این تعداد، ۴۰.۵ میلیون نفر با حقوق بازنشستگی کامل بر اساس بیست سال خدمت و سن بازنشستگی بازنشسته شدند.
مضاف بر این، در پایان سال ۱۹۹۰( یک سال قبل از فروپاشی رسمی شوروی) حدود ۶۱.۲ میلیون نفر مستمریبگیر در اتحاد جماهیر شوروی وجود داشت، از جمله ۴۵.۳ میلیون نفر به دلیل پیری، ۶.۵ میلیون نفر به دلیل معلولیت و ۵.۸ میلیون نفر به دلیل از دست دادن نانآور خانواده. در پایان سال ۱۹۹۰، به ازای هر ۱۰۰۰ نفر در اتحاد جماهیر شوروی ۲۱۲ نفر مستمریبگیر وجود داشت.
در کنار این تعداد بازنشسته، تعداد شاغلان شوروی در سال 1990 ( یک سال قبل از فروپاشی رسمی شوروی) عددی بالغ بر 138.5 میلیون نفر بوده که از این تعداد حدود 113 میلیون یعنی تقریباً 86 درصد جمعیت شاغل این کشور در بخش عمومی اقتصاد این شرکت شاغل بودهاند.
| سال | جمعیت | بازنشستگان | شاغلین |
| 1990 | حدود 300 میلیون نفر | 61 میلیون و 200 هزار نفر | 138 میلیون نفر |
همچنین بررسی منابع روسی نشان از آن دارد که تعداد شاغلین کشور روسیه تا اوت سال 2025 عددی حدود 75 میلیون نفر بوده و در کنار آن تعداد بازنشستگان این کشور تا اکتبر این سال هم رقمی بالغ بر 40 میلیون و 600 هزار نفر تخمین زده شده است.
علاوه بر این کشور، تعداد شاغلان و بازنشستگان آلمان هم به عنوان یکی از کشورهای صنعتی اروپا قابل ملاحظه بوده است.
طبق اعلام اداره آمار فدرال آلمان در سال 2024 به طور متوسط ۴۶.۱ میلیون نفر در آلمان شاغل بودند. در کنار این مولفه، اداره آمار فدرال این کشور در گزارش دیگری ذکر کرده که بیش از ۲۲ میلیون آلمانی در سال 2024 حقوق بازنشستگی دریافت کردهاند.
| سال | کشور | بازنشستگان | شاغلان |
| 2025 | روسیه | 40 میلیون و 600 هزار نفر | 75 میلیون نفر |
| 2024 | آلمان | 22 میلیون نفر | 46 میلیون و 100 هزار نفر |
مروری بر تعداد شاغلان و بازنشستگان ایران
بر اساس آخرین گزارش سازمان تامین اجتماعی، تعداد بازنشستگان تحت پوشش این سازمان در مرداد 1404 عددی بالغ بر 5 میلیون و 79 هزار نفر بوده است. مضاف بر این صندوق بازنشستگی کشوری هم به عنوان یکی از مراجع مهم پوشش بازنشستگان کشور گزارشی را تحت عنوان فصلنامه بهار 1404 منتشر کرده که تعداد بازنشستگان کشور را حدود 1 میلیون و 761 هزار نفر تخمین زده است.
صندوق بازنشستگی فولاد از دیگر صندوقهایی است که به صورت مجزا تعداد بازنشستگان تحت پوشش خود را منتشر میکند؛ این صندوق در جدیدترین گزارش خود تعداد بازنشستگان تحت پوشش خود را 87 هزار نفر اعلام کرده است.
| بازنشستگان | تعداد |
| سازمان تامین اجتماعی | 5 میلیون و 79 هزار نفر |
| صندوق بازنشستگی کشوری | 1 میلیون و 761 هزار نفر |
| صندوق فولاد | 87 هزار نفر |
| سال | کشور | بازنشستگان | شاغلان |
| 1404 | ایران | 6 میلیون 927 هزار نفر | 25 میلیون نفر |
در کنار این مولفه، گزارش مرکز آمار از آخرین وضعیت نیروی کار کشور در تابستان سال 1404 بیانگر آن است که تعداد شاغلین ایران تا آخر تابستان امسال رقمی بالغ بر 25 میلیون نفر بوده است.
بررسی نسبت بازنشستگان و شاغلین در ایران، روسیه و آلمان
بر اساس محاسبات صورت گرفته در کشور روسیه به ازای هر ۱۰۰ نفر بازنشسته، حدود ۱۸۵ نفر شاغل وجود دارد. علاوه بر این در آلمان هم به ازای هر ۱۰۰ نفر بازنشسته حدود ۲۱۰ نفر شاغل وجود دارد. در نهایت پیرامون ایران هم باید گفت که در کشور ما به ازای هر ۱۰۰ نفر بازنشسته حدود ۳۶۱ نفر شاغل وجود دارد.
ریشه بحران صندوقهای بازنشستگی ایران در کجاست؟
بحران صندوقهای بازنشستگی ایران متاثر از دلایل مختلفی است، این امر در وهله اول حاصل برهمخوردن تعادل بین منابع و مصارف طی چند دهه است. کاهش نرخ باروری و افزایش امید به زندگی باعث شده ورودی صندوقها کند و خروجی آنها سریعتر شود. در کنار این روند جمعیتی، ساختار مالی صندوقها نیز از ابتدا پایدار طراحی نشده بود؛ بخش بزرگی از درآمد آنها نه از محل سرمایهگذاریهای پربازده بلکه از حق بیمه نسل شاغل تأمین میشد و همین وابستگی، آنها را در برابر تغییرات جمعیتی آسیبپذیر کرد.
علاوه بر این مدیریت ضعیف داراییها، سرمایهگذاریهای غیرشفاف و بعضاً سیاسی، همراه با نرخ بالای تورم، ارزش واقعی دارایی صندوقها را تخریب کرده و کسریهای انباشته را افزایش داده است. دولتها نیز برای جبران ضعف ساختاری، تعهدات بازنشستگی پیشازموعد و تکالیف غیربیمهای را به صندوقها تحمیل کردند و اکنون بخش عمدهای از هزینه صندوقها از بودجه عمومی تأمین میشود.
این وضعیت در حال تبدیل شدن به یک بحران مالی ملی است؛ زیرا کسری صندوقها سالبهسال بزرگتر شده و فشار مستمریپرداختی بر بودجه دولت، امکان اجرای سیاستهای توسعهای را محدود میکند. حل مشکل، نیازمند اصلاحات ساختاری همزمان در سن بازنشستگی، نرخ حق بیمه، مدیریت دارایی و شفافیت مالی است.
بنابراین با توجه به تعداد بازنشستگان و شاغلان شوروی در سالهای پایانی این کشور میتوان ادعای لیلاز درباره رابطه با بیشتر بودن تعداد بازنشستگان شوروی از تعداد شاغلان آن را نادرست ارزیابی کرد.
انتهای پیام/
