بررسی ادعای برابری قیمت مرغ در ایران و آمریکا

اهمیت کاربرد صحیح شاخص‌های اقتصادی

در روزهای اخیر ادعایی درباره برابری قیمت مرغ در ایران و آمریکا در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که با واکنش گسترده کاربران همراه بود. بررسی داده‌های رسمی نشان می‌دهد این ادعا از نظر عددی صحیح نیست، اما مقایسه قدرت خرید کارگران در دو کشور واقعیت متفاوتی را آشکار می‌کند.

در 17 آبان 1404 ادعایی توسط یعقوب دلنواز، مسئول نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه تربیت مدرس در شبکه‌های اجتماعی مبنی بر اینکه «قیمت مرغ در ایران و آمریکا هر دو ۱.۵ دلار است، اما حقوق در آمریکا ساعتی ۸ دلار و در ایران روزانه ۵ دلار» منتشر شده است.

اکومتر در این گزارش با استناد به منابع رسمی، صحت این ادعا را بررسی و تأثیر آن بر قدرت خرید شهروندان را در تاریخ 19 آبان 1404 تحلیل می‌کند.

بررسی قیمت مرغ و دستمزد در ایران و آمریکا

بر اساس آخرین اعلام اتحادیه مرغداران و مصوبات ستاد تنظیم بازار، قیمت مصوب هر کیلوگرم مرغ گرم در کشور ۱۳۵ هزار و ۷۰۰ تومان تعیین شده است.

همچنین بر اساس مصوبه شورای‌عالی کار، حداقل دستمزد روزانه کارگران در سال جاری (1404) برابر با ۳ میلیون و ۴۶۳ هزار و ۶۵۶ ریال تعیین شده است.

داده‌های دفتر آمار کار آمریکا (BLS) که در پایگاه‌داده فدرال (FRED) منتشر می‌شود، نشان می‌دهد میانگین قیمت مرغ کامل در ایالات متحده ۲.۰۶ دلار به‌ازای هر پوند است. از طرفی با توجه به نرخ برابری پوند به کیلوگرم (هر پوند برابر با ۰.۴۵۳ کیلوگرم)، قیمت تقریبی هر کیلو مرغ در آمریکا حدودا ۴.۵۴ دلار است.

از طرفی، حداقل دستمزد فدرال از سال ۲۰۰۹ تاکنون ۷.۲۵ دلار در ساعت تعیین شده است. با فرض ۸ ساعت کار روزانه، حداقل دریافتی هر کارگر ۵۸ دلار در روز خواهد بود. در بسیاری از ایالت‌ها این رقم حتی بالاتر است.

باتوجه‌به اطلاعات فوق و نرخ برابری ریال و دلار، می‌توان مقایسه‌ای میان قیمت و قدرت خرید مرغ در ایران و آمریکا انجام داد.

اما قبل از آن باید نرخ برابری دلار و ریال بر اساس قدرت برابری خرید را نیز محاسبه کرد. زیرا شاخص برابری قدرت خرید بهترین شاخص برای سنجش تفاوت سطح عمومی قیمت‌ها بین دو کشور است.

نرخ برابری خرید چیست؟

نرخ برابری خرید (PPP) معیاری است که نشان می‌دهد با مقدار مشخصی پول در یک کشور، چه مقدار کالا یا خدمات می‌توان خرید و سپس آن را با کشور دیگر مقایسه می‌کند. به زبان ساده، نرخ برابری خرید به ما کمک می‌کند قدرت واقعی خرید مردم را در کشورهای مختلف بسنجیم، نه فقط مقایسه قیمت‌ها بر حسب نرخ اسمی ارز.

بانک جهانی نرخ برابری ریال و دلار را به‌صورت سالانه اعلام می‌کند. آخرین آمار این نهاد برای سال 2024 است که هر دلار را برابر با ۱۱,۷۱۷ تومان اعلام کرده است. اگر این مقدار را برای سال 2025 در نظر داشته باشیم، اقتصاددانان معمولا نرخ دلار (PPP) را در تورم سالانه آن کشور و به از طریق فرمول زیر محاسبه می‌کنند.

با اعمال تورم ۴۰٪ برای سال 2025، مقدار PPP ایران به این صورت محاسبه می‌شود:

باتوجه‌به پیش‌بینی تورم ایران و آمریکا برای سال 2025، به نظر می‌رسد نرخ دلار (PPP) برای ایران حدود 17 هزار تومان باشد.

لازم به توضیح است، در کشور‌های درحال‌توسعه به دلیل پایین‌بودن هزینه خدمات، فاصلة معناداری میان نرخ اسمی دلار و نرخ دلار بر اساس برابری قدرت خرید وجود داد. در ایران به دلیل یارانه سنگین در بخش‌های مختلف این فاصله از حد معمول آن بیشتر است. البته در سال‌های اخیر و به دلیل حذف ارز یارانه‌ای باید منتظر بود تا محاسبات بانک جهانی تغییر کند و این فاصله کمتر شود. یعنی نرخ دلار (PPP) در ایران نیز از ارقام فعلی آن بسیار بالا‌تر خواهد بود. اما به‌ناچار برای محاسبات همین نرخ را مبنای محاسبات آینده قرار می‌دهیم.

از طرفی شاخص برابری قدرت خرید برای مقایسه سبدی از کالا‌های مشابه در دو کشور مختلف کاربرد دارد و کمتر برای مقایسه یک کالا به کار می‌رود.

در جدول زیر نرخ دلار آزاد مربوط به 24 آبان 1404 است.

بر اساس جدول فوق، مردم ایران برای خرید یک کیلوگرم مرغ باید بیش از یک‌سوم حقوق روزانه خود را به آن اختصاص دهند، درصورتی‌که این میزان برای مردم آمریکا تقریباً یک‌هفتم دستمزد روزانه است؛ بنابراین قدرت خرید مردم آمریکا برای یک کیلوگرم مرغ تقریباً 7 برابر مردم ایران است.

جمع‌بندی

اینکه قیمت مرغ در ایران و آمریکا برابر نیست (طبق داده‌های واقعی و بر اساس نرخ‌های بازار) کاملاً صحیح است. همچنین مفهوم اولیه‌ای که به تفاوت قدرت خرید اشاره دارد، درست است. چون قدرت خرید واقعی در ایران نسبت به آمریکا کمتر است و کارگر ایرانی مجبور است بخش بیشتری از دستمزدش را صرف خرید کالاهایی مانند مرغ کند.

اما وقتی این مقایسه در زمینه قدرت خرید (که می‌خواهید ببینید چقدر یک کارگر می‌تواند مرغ بخرد) انجام می‌شود، مهم است که تفاوت‌های نرخ PPP در نظر گرفته شود. درواقع تحلیل دقیق‌تر، مقایسه قیمت‌ها بدون درنظرگرفتن نرخ PPP و قدرت خرید واقعی باعث ایجاد تصویر نادرستی می‌شود؛ بنابراین، استفاده از نرخ‌های اسمی بدون درنظرگرفتن تفاوت‌های قدرت خرید، گمراه‌کننده می‌شود.

انتهای پیام/