ادعای مطرحشده
یک کاربر فضای مجازی (dlf.in.switzerland.ma) مدعی شده است:
«از اول دیماه با اجراییشدن FATF در ایران، افرادی که طلا خریداری کنند و دارای فاکتور دیجیتالی نباشند، هنگام فروش با مشکل مواجه خواهند شد و دولت از آنها مالیات سنگین دریافت میکند؛ زیرا این کار مصداق پولشویی است.»
بررسی حقوقی و مفهومی
پولشویی چیست؟
پولشویی فرایندی است که طی آن درآمدهای حاصل از فعالیتهای غیرقانونی وارد سیستم مالی رسمی میشود تا منشأ اصلی آن پنهان بماند. طبق ماده ۲ قانون مبارزه با پولشویی، سه دسته رفتار زیر جرم پولشویی محسوب میشود:
-
تحصیل، تملک، نگهداری یا استفاده از عواید حاصل از فعالیتهای غیرقانونی
-
تبدیل، مبادله یا انتقال عواید حاصل از جرم بهمنظور پنهانکردن منشأ
-
اخفا یا پنهانکردن منبع، ماهیت یا مالکیت عواید ناشی از جرم
خرید طلا با درآمد معمولی مردم، بدون وجود «جرم اولیه»، ذیل هیچیک از این موارد قرار نمیگیرد.
FATF چیست و چه کاری انجام میدهد؟
FATF (گروه ویژه اقدام مالی) یک نهاد بینالمللی استانداردگذار است؛ نه قانونگذار. این نهاد:
-
برای کشورها قانون مالیاتی تعیین نمیکند
-
درباره خریدوفروش طلا، سکه یا ارز بدون فاکتور هیچ مقررهای وضع نکرده است
-
صرفاً توصیه میکند کشورها با پولشویی ناشی از جرایم واقعی مقابله کنند
در توصیههای FATF، مصادیق پولشویی معمولاً شامل درآمدهای حاصل از:
-
قاچاق مواد مخدر
-
قاچاق کالا و ارز
-
رشوه، اختلاس و فساد
-
فرار مالیاتی سازمانیافته
-
جرایم سازمانیافته
-
تأمین مالی تروریسم
بنابراین خرید طلا با پول شخصی — حتی بدون فاکتور — هیچکدام از این موارد نیست.
وضعیت ایران نسبت به FATF
ایران هنوز عضو کامل FATF نیست و هیچ تاریخی برای اجرای کامل استانداردهای آن اعلام نشده است.
در نتیجه، نسبتدادن تغییرات مالیاتی یا نظارتی به FATF فاقد مبنای واقعی است.
وضعیت مالیات طلا در ایران
در ایران، وضع مالیات بر طلا به قانون مالیات بر عایدی سرمایه مربوط است.
این قانون:
-
ارتباطی با FATF ندارد
-
شامل شرایط و معافیتهایی است
-
طبق قانون، در سه سال نخست اجرای کامل، برخی داراییها (ازجمله طلا) مشمول مالیات نمیشوند
بنابراین هرگونه تغییر مالیاتی تابع قوانین داخلی کشور است، نه FATF.
نتیجهگیری
بررسی دقیق ادعای مطرحشده نشان میدهد که ارتباطدادن «مالیات بر طلا» به «اجرای FATF» فاقد پشتوانه حقوقی و فنی است. FATF نهادی استانداردگذار در حوزه مقابله با پولشویی و تأمین مالی تروریسم است و هیچگونه قانون مالیاتی برای کشورها وضع نمیکند. از سوی دیگر، خرید طلا با منابع مالی شخصی، بدون وجود جرم اولیه، مصداق پولشویی نیست و در هیچیک از توصیههای FATF نیز بهعنوان مصداق آن ذکر نشده است.
مشمولیت طلا در نظام مالیاتی ایران به قوانین داخلی ازجمله «مالیات بر عایدی سرمایه» مرتبط است و این قوانین دارای شروط و دورههای معافیت مشخص هستند که ارتباطی با FATF ندارند. همچنین ایران هنوز بهطور کامل به این نهاد نپیوسته و تاریخ مشخصی برای اجرای الزامآور استانداردهای آن وجود ندارد.
بنابراین ادعای اینکه «با اجرای FATF باید برای طلا مالیات بدهیم»، نادرست ارزیابی میشود.
