محسن پاکنژاد، وزیر نفت، در ۷ شهریور ۱۴۰۴ مدعی شد: «به طور متوسط ظرفیت تولید نفت خام کشور در طول یک سال گذشته ۱۲۷ هزار بشکه در روز افزایشیافته است.»
اما آیا این ادعا صحت دارد؟
این ادعا در حالی مطرح شده که ایران تحت فشار تحریمهای بینالمللی و مذاکرات هستهای قرار دارد که تولید و صادرات نفت را تحتتأثیر قرار داده است. اکومتر در این گزارش با استناد به دادههای اوپک و آژانس بینالمللی انرژی (IEA) این ادعا را بررسی میکند.
بررسی دادههای اوپک و IEA
آخرین گزارش ماهانه اوپک (آگوست ۲۰۲۵)، نشان میدهد تولید نفت ایران در آگوست ۲۰۲۵ به ۳.۲۱۸ میلیون بشکه در روز رسیده که نسبت به جولای (۳.۲۴۵ میلیون بشکه) ۲۷ هزار بشکه کاهش داشته است. این بزرگترین افت ماهانه در میان اعضای اوپک بوده و ایران را از رتبه سوم تولیدکنندگان اوپک به رتبه چهارم تنزل داده است، زیرا امارات با تولید ۳.۲۵ میلیون بشکه از ایران پیشی گرفت.
گزارش آژانس بینالمللی انرژی نیز این روند را تأیید میکند؛ تولید ایران در جولای ۲۰۲۵ حدود ۳.۳۳ میلیون بشکه بود، اما در آگوست به ۳.۱۷ میلیون بشکه کاهش یافت. این در حالی است که ظرفیت پایدار ایران ۳.۸ میلیون بشکه گزارش شده است.
دادههای IEA سال ۲۰۲۴ نیز نشان میدهند ظرفیت ایران ۳.۸ میلیون بشکه بود و تولید واقعی در جولای همان سال ۳.۳۵ میلیون بشکه گزارش شده است چنانچه با آگوست ۲۰۲۵ مقایسه شود هیچ افزایش ۱۲۷ هزار بشکهای را نشان نمیدهد.
ظرفیت تولید در برابر تولید واقعی
لازم به توضیح است، ظرفیت تولید نفت به حداکثر توانایی یک کشور برای استخراج نفت خام در شرایط ایدهآل اشاره دارد، درحالیکه تولید واقعی، مقداری است که عملاً استخراج و عرضه میشود و تحتتأثیر تحریمها، بازار و زیرساختهاست. بهعنوانمثال، ایران ظرفیت تولید ۳.۸ میلیون بشکه در روز دارد، اما به دلیل تحریمها، تولید واقعیاش بسیار کمتر است. این تفاوت کلیدی است، زیرا ادعای وزیر به ظرفیت اشاره دارد، اما گزارشهای جهانی بر تولید واقعی تمرکز دارند.
جمعبندی
ادعای افزایش ۱۲۷ هزار بشکهای ظرفیت تولید، احتمالاً بر اساس برآوردهای داخلی (مثل افتتاح پروژههای میدان نفتی) مطرح شده، اما دادههای اوپک و IEA آن را تأیید نمیکنند. کاهش ۲۷ هزار بشکهای تولید در آگوست ۲۰۲۵، نشان میدهد ظرفیت اضافی به تولید واقعی تبدیل نشده است؛ بنابراین، باتوجهبه اینکه هیچ شواهدی از افزایش پایدار تولید نفت ارائه نشده و برعکس، کاهش تولید را تأیید میکند ادعای وزیر نفت نادرست ارزیابی میشود.
انتهای پیام/
