در میزگرد اقتصادی صداوسیما که در تاریخ ۲۲ مرداد ۱۴۰۴ پخش شد، امید قالیباف، مجری برنامه مدعی شد: «ما در سال ۱۳۵۳ اسکناسی داشتیم که ۱۴۳ دلار ارزش داشت.» این ادعا در چارچوب بحث کاهش قدرت خرید پول ملی مطرح شد و به اسکناس ۱۰۰۰ تومانی اشاره داشت که در سال ۱۳۵۳ بهعنوان بزرگترین اسکناس در گردش ایران شناخته میشد.
برای بررسی صحت این ادعا، اکومتر دادههای تاریخی نرخ ارز را از منابع معتبر، از جمله بانک مرکزی ایران، جمعآوری کرد. بر اساس اطلاعات رسمی، نرخ ارز در سال ۱۳۵۳ حدود ۷۰ ریال بهازای هر دلار آمریکا بود. با این نرخ، ارزش اسکناس 10 هزارریالی به این صورت محاسبه میشود: ۱۰,۰۰۰ تقسیم بر ۷۰، برابر با حدود ۱۴۳ دلار. این عدد با ادعای مجری کاملاً مطابقت دارد.
در حال حاضر، بزرگترین اسکناس در گردش ایران چکپول 200 هزار تومانی است. با نرخ بازار آزاد ارز (حدود ۹۳ هزار تومان به ازای هر دلار)، ارزش این اسکناس حدود ۲.۱۵ دلار است. این مقایسه نشاندهنده کاهش چشمگیر ارزش پول ملی طی پنج دهه گذشته است.
ارزش 1000 تومان از سال 1353 تاکنون
برای درک بهتر این کاهش، اکومتر ارزش واقعی ۱۰۰۰ تومان سال ۱۳۵۳ تا سال ۱۴۰۳ را موردبررسی قرارداد. بر اساس دادههای رسمی بانک مرکزی تا سال ۱۴۰۱، ارزش ۱۰۰۰ تومان سال ۱۳۵۳ معادل حدود ۸.۳ میلیون تومان محاسبه شده است. با درنظرگرفتن تورم سالانه حدود ۳۵ درصد از سال ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳، ارزش همان ۱۰۰۰ تومان در سال ۱۴۰۳ به حدود ۱۵ میلیون تومان میرسد. این ارقام نشان میدهد که قدرت خرید پول ملی از سال ۱۳۵۳ تا امروز بهشدت افت کرده است.
به عقیده کارشناسان اقتصادی، این کاهش ارزش نتیجه دههها چالش اقتصادی، از جمله جنگ تحمیلی، تحریمهای بینالمللی، افزایش نقدینگی و وابستگی به درآمدهای نفتی است. همچنین، برخی سیاستهای ناکارآمد، مانند بیتوجهی به کسری بودجه علاوه بر افزایش نرخ تورم، ارزش پول ملی را هم به حداقل رسانده است؛ بنابراین، اگر امروز اسکناسی باقدرت خرید ۱۰۰۰ تومان سال ۱۳۵۳ منتشر شود، ارزش اسمی آن باید حدود ۱۵ میلیون تومان باشد.
جمعبندی:
ادعای مجری مبنی بر ارزش ۱۴۳ دلاری اسکناس ۱۰۰۰ تومانی در سال ۱۳۵۳ درست است. این ادعا با دادههای نرخ ارز رسمی بانک مرکزی تأیید میشود. کاهش شدید ارزش پول ملی که امروز بزرگترین اسکناس را به حدود ۲.۱۵ دلار رسانده، نتیجه پنج دهه تورم و بیثباتی اقتصادی است.
انتهای پیام/
