آیا تحریم‌های آمریکا مانع فروش گسترده نفت ایران شده است؟

 رکورد جدید صادرات پس از سال ۲۰۱۸

در ماه اکتبر ۲۰۲۴، صادرات نفت ایران به ۲.۱۵ میلیون بشکه در روز رسید؛ این رقم بالاترین سطح از سال ۲۰۱۸ تاکنون است.
در ماه سپتامبر این رقم ۱.۹ میلیون بشکه بود، که نشان‌دهنده رشد چشمگیر در دوره‌ای است که تحریم‌های آمریکا همچنان برقرارند.
منبع: رویترز و داده‌های ردیابی صادرات نفت

 ترکیب صادرات و داده‌های FDD

براساس گزارش اندیشکده FDD، ترکیب صادرات نفت ایران در ماه اکتبر به‌صورت زیر بوده است:

• نفت خام: ۱.۹۳ میلیون بشکه در روز

• نفت کوره: ۱۹۳.۶ هزار بشکه در روز

• میعانات گازی: ۲۶ هزار بشکه در روز

مجموع صادرات ماهانه حدود ۶۶.۸ میلیون بشکه برآورد شده است.
این گزارش تأکید دارد که تحریم‌های دولت آمریکا، نتوانسته جریان اصلی درآمد نفتی ایران را متوقف کند.

 روند سالانه صادرات

بر اساس داده‌های ردیابی کشتی‌ها، مجموع صادرات نفت خام ایران در سال ۲۰۲۴ حدود ۵۸۷ میلیون بشکه بوده است؛ یعنی ۱.۶۱ میلیون بشکه در روز.
این رقم نسبت به سال ۲۰۲۳ که ۵۳۰ میلیون بشکه (حدود ۱.۴۵ تا ۱.۵ میلیون بشکه در روز) بود، افزایش ۱۱ درصدی را نشان می‌دهد.

 درآمد صادراتی و مقاصد فروش

با احتساب تخفیف ۵ تا ۱۰ درصدی نسبت به قیمت جهانی نفت برنت، درآمد ناخالص ایران از صادرات نفت در اکتبر بین ۳.۹ تا ۴.۲ میلیارد دلار تخمین زده می‌شود.

مقاصد اصلی صادرات نفت ایران در اکتبر ۲۰۲۴ به شرح زیر است:

• چین: ۹۰.۶٪

• امارات متحده عربی: ۶.۷٪

• سنگاپور و یمن: مجموعاً ۱.۹٪

 وضعیت ناوگان نفتکش‌ها

از مجموع ۵۸ نفتکش حامل نفت ایران:

• ۳۹ فروند تحت تحریم آمریکا

• ۲ فروند تحت تحریم بریتانیا

• ۳ فروند تحت تحریم اتحادیه اروپا

• ۱۴ نفتکش بدون تحریم فعال هستند.

این داده‌ها نشان می‌دهد حدود ۲۵ درصد ناوگان سایه‌ای ایران همچنان بدون محدودیت مستقیم فعالیت دارد.

 تحریم‌های جدید وزارت خزانه‌داری آمریکا

در تاریخ ۹ اکتبر ۲۰۲۴، وزارت خزانه‌داری آمریکا بسته تحریمی جدیدی علیه بیش از ۵۰ نهاد، فرد و نفتکش اعمال کرد.
از جمله اهداف این بسته:

• پایانه Rizhao Xinhua در چین

• پالایشگاه Shandong Jincheng

• شرکت‌های واسطه حمل و فروش LPG ایران

با این حال، هیچ کاهش معناداری در حجم صادرات مشاهده نشده است.
منبع: وزارت خزانه‌داری آمریکا (OFAC)

 پیام راهبردی برای تحلیلگران بین‌المللی

1. تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا توان مهار صادرات انرژی ایران را ندارند.

2. ایران توانسته شبکه فروش، مسیرهای انتقال و بازارهای هدف خود را تثبیت و متنوع کند.

3. ساختار تحریم‌ها در حوزه انرژی با فرسایش کارکردی روبه‌رو شده است.

 جمع‌بندی

بر پایه داده‌های موجود، صادرات نفت ایران در مقایسه با سال‌های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰ تقریباً دو برابر شده است.
این ارقام نشان می‌دهد که راهبرد محدودسازی حمل‌ونقل و بیمه، برخلاف انتظار دولت آمریکا، موفق نبوده است.
ایران توانسته با اتکا به شبکه‌های متنوع فروش و بازارهای جایگزین آسیایی، جریان پایدار درآمد نفتی خود را حفظ و حتی افزایش دهد.